Czym jest ból?
Zapytaj ekspertaBól jest jedną z najczęstszych dolegliwości, która towarzyszy nam na każdym etapie życia. Według definicji Międzynarodowego Towarzystwa Badania Bólu, ból to przykre zarówno czuciowo jak i emocjonalnie przeżycie o charakterze subiektywnym, wskazujące na zagrożenie organizmu.
Ból powstaje pod wpływem różnych bodźców (mechanicznych, chemicznych, termicznych), które uszkadzają żywą tkankę. Na siłę jego odczuwania mają wpływ zarówno doświadczenia z przeszłości, jak i aktualny stan fizyczny, psychiczny oraz wrodzona odporność danej osoby.
Z punktu widzenia biologii ból spełnia ważną rolę – ostrzega organizm przed działaniem silnych bodźców zewnętrznych uszkadzających tkanki. Dzięki niemu odbieramy sygnał o chorobie, infekcji czy uszkodzeniu ciała, np. oparzeniu lub złamaniu kości. Ból jest jednym z objawów choroby, sygnalizuje jej powstanie, zmusza do szukania pomocy i usunięcia przyczyny. Jeśli jednak trwa za długo lub doznania są zbyt silne staje się cierpieniem niepotrzebnym.
Odczuwanie bólu
Ból jest wynikiem procesów biologicznych, ale nie tylko - ważną rolę odgrywają także czynniki psychologiczne. Wpływają one zarówno na odczuwanie bólu jak i przyjmowanie określonych postaw wobec jego leczenia.
Doświadczenie bólu jest subiektywne, zależy od nastroju oraz od poziomu odczuwanego niepokoju. Jego intensywność, to czy i jak bardzo jest to uczucie nieprzyjemne i przykre zależy także od płci – kobiety mają inną wrażliwość na ból niż mężczyźni, wieku - dzieci inaczej odczuwają ból niż osoby w wieku podeszłym, istotne jest też środowisko kulturowe, nastawienie, a także nasz światopogląd.
Różnimy się w reakcjach na bardzo podobny ból i różnie go pamiętamy, bo uczymy się kojarzyć go z określonymi zdarzeniami w zupełnie innych warunkach i sytuacjach życiowych. To determinuje nasze postawy względem jego leczenia.
Reakcja na ból
Bodziec bólowy wywołuje reakcje zarówno neurologiczne jak i psychologiczne. Receptory bólowe rozsiane są po całym ciele. W odpowiedzi na bodziec bólowy powstaje sieć połączeń pomiędzy neuronami kory mózgowej, która lokalizuje i ocenia jakość oraz intensywność bólu oraz pomiędzy układem limbicznym, który ocenia ból pod kątem jego aspektów uczuciowych:
- czy ból jest znajomy czy nie?
- czy możemy jeszcze jakiś czas go wytrzymać czy nie?
- czy wywołuje niepokój czy nie?
Postawa wobec bólu, jest wypadkową działania opisanej sieci skojarzeń i połączeń neuronalnych, które obejmują również naszą wiedzę na temat fizycznych, psychicznych oraz społecznych konsekwencji zachowań oraz wyuczonych postaw wobec leczenia bólu.
