Kalendarium dziecięcego bólu
Zapytaj ekspertaLek. med. Jolanta Baszczeska
Ból towarzyszy nam przez całe życie. Opiekując się dziećmi należy przyjąć, że jeżeli mówią, że je boli, to naprawdę je boli. Jeżeli robią wrażenie że cierpią, to cierpią naprawdę i cierpią jak mówią.
Ból pourazowy jest prosty do rozpoznania i zlokalizowania w każdej grupie wiekowej. Bóle w przebiegu chorób infekcyjnych lub innych czynników uszkadzających dzieci starsze lokalizują dobrze i potrafią je opisać lub wskazać. Trudności z rozpoznaniem przyczyny cierpienia dziecka w wieku niemowlęcym budzą często niepokój i stres rodziców. Im młodsze dziecko tym bardziej niespecyficzne objawy bólowe demonstruje.
Kolka jelitowa
Noworodki i niemowlęta demonstrują nasilony niepokój ruchowy, głośny, ostry i nieregularny płacz o wysokich tonach oraz cierpiący wyraz buzi. Zwykle dziecko, które trudno jest uspokoić doświadcza większego bólu. Bóle kolkowe brzucha są najczęstszą przyczyną płaczu małego niemowlęcia. Występowanie kolki jelitowej wiąże się z niedojrzałością ilościową pewnych enzymów trawiennych (laktozy) układu pokarmowego. Pojawia się zwykle między drugim, a czwartym tygodniem życia i ustępuje w wieku trzech – czterech miesięcy. Bóle kolkowe brzuszka pojawiają się wkrótce po karmieniu, czasem 1/2 do 1 godziny, dzięki czemu możemy go odróżnić od płaczu spowodowanego głodem, który występuje przed karmieniem. Kolka objawia się nagłym płaczem dziecka, któremu towarzyszy znaczny niepokój ruchowy. Dziecko podciąga nóżki do góry, pręży się, napina. Skóra dziecka bywa zaczerwieniona z wysiłku. Brzuszek jest wzdęty, twardy od nagromadzonych gazów, co powoduje ból. Oddaje duże ilości gazów lub stolca, co sprawia dziecku wyraźną ulgę. Stolce są zwykle „strzelające”, płynne. Podstawowym działaniem niefarmaklogicznym powinno być ukojenie dziecka poprzez kołysanie, ssanie, przytulanie, głaskanie. Istotne jest również opanowanie i spokój rodziców. Zmniejszy to poczucie lęku, niepokoju dziecka, zwiększy poczucie bezpieczeństwa. Zalecane sa również zmiany pozycji ciała, układanie na brzuszku, na boku oraz masaż brzuszka w kierunku zgodnym z ruchem wskazówek zegara, co ułatwi odgazowanie i zmniejszy dolegliwości bólowe. Dolegliwości bólowe łagodzi również ciepła kąpiel. W przypadku, gdy ból jest bardzo dotkliwy i często nawracający zaleca się podawanie środków absorbujących gazy, herbatek z kopru włoskiego lub bezpiecznych środków przeciwbólowych (patrz: APAP dla Dzieci). Matkom karmiącym piersią zaleca się dietę lekkostrawną, pozbawioną produktów powodujących wzdęcia brzucha, ostrych przypraw itp. Dzieciom karmionym sztucznie zaleca się mieszanki o obniżonej zawartości laktozy.
Ząbkowanie
Niemowlęta około 6. miesiąca życia bywają niespokojne, drażliwe, płaczące z powodu bolesnego ząbkowania. Objawy bólowe demonstrują wkładając paluszki do ust, dyskomfort odczuwają podczas ssania, kąsają pierś lub smoczek. Obserwowane są także zaburzenia snu, dzieci budzą się często w nocy z płaczem. Ulgę przynosi masaż dziąseł ze środkami znieczulającymi lub w przypadkach nasilonych dolegliwości podawanie bezpiecznych środków przeciwbólowych. Bardzo istotne dla tego okresu jest przestrzeganie higieny jamy ustnej. Toaleta jamy ustnej gazikiem nawilżonym przegotowaną wodą lub za pomocą miękkiej szczoteczki do ząbków stanowić będzie trening dla wyrobienia u dziecka nawyku higieny jamy ustnej w przyszłości.
